Datamiddag: in gesprek over data en journalistiek
Op 28 mei organiseerde het RPO Datateam een datamiddag in de Oranjerie de Schaffelaar in Barneveld. Onder leiding van Jaap van Zessen stond de middag in het teken van de vraag hoe data, publiek en innovatie het dagelijkse journalistieke werk kunnen ondersteunen en versterken.
Tijdens de middag deelden drie sprekers hun ervaringen vanuit verschillende rollen in het medialandschap. Aan de hand van hun ervaringen gaven zij een inkijk in hoe data wordt gebruikt op redacties, en welke afwegingen daarbij een rol spelen.
AI en journalistiek
Jacob de Vries stond stil bij een hot topic: de inzet van data en AI in de journalistiek. Hij liet zien hoe deze hulpmiddelen redacties kunnen ondersteunen bij keuzes in inhoud en vorm, met oog voor de rol van de journalist zelf. Een programma dat na 25 jaar stopt, hoeft bijvoorbeeld niet te verdwijnen in het archief. In dat materiaal zit veel data die, met behulp van AI, geanalyseerd kan worden. Die inzichten kunnen weer gebruikt worden om nieuwe vormen te ontwikkelen. Zoals Jacob zei: “Je archief is onbenut bezit. Regionale publieke omroepen zitten op goud.” De boodschap komt wel met een belangrijke voetnoot: maak niet zomaar iets. In welke behoefte ga je voorzien?
Publieksbereik en de waarde van inhoud
Marije Knevel ging in op publieksbereik en de waarde van inhoud die ertoe doet. Vanuit haar ervaring liet ze zien hoe redacties hun koers bepalen en hoe keuzes rondom doelgroep en inhoud daarin samenkomen. Haar boodschap: kijk om je heen. Wat vind jij het vertellen waard? Als iets voor jou en je collega’s interessant of relevant is, is de kans groot dat dit ook voor het publiek geldt. Er valt genoeg te vertellen: ga de verhalen halen vóórdat het ‘harde’ nieuws zich aandient. Zorg dat je altijd een gevulde planning hebt met een focus op “What’s in it for them?”.
Hoe krijg je redacties aan het werk met data?
Hoe zorg je dat data en innovatie niet iets ‘ernaast’ blijven, maar onderdeel worden van het werk op de redactie? Thomas Boeschoten richtte zich op die vraag. Werken met data is namelijk niet voor iedereen even evident, het kan ook voelen als een inbreuk op je journalistieke autoriteit. Aan de hand van voorbeelden liet hij zien hoe je de spanning weg kunt nemen, en data op een effectieve en ondersteunende wijze kunt inzetten op de redactie. Zoals hij het verwoordde: “Als een verhaal het volgens de data niet goed doet, wil niet zeggen dat het geen goed verhaal is.”
Naast de presentaties was er ruimte om met elkaar in gesprek te gaan en ervaringen uit te wisselen. Daarbij kwam steeds terug dat datagedreven werken vooral een manier is om het journalistieke proces te ondersteunen, en geen doel op zich.
