5 vragen aan Sara Plat
Sara Plat werkt als docent Innovatieve Journalistiek aan de School voor Journalistiek in Utrecht. Daar houdt zij zich bezig met onderwijs over journalistieke innovatie, research en crossmediale strategie, en is zij betrokken bij de minor CampusDoc en het maken van verhalende podcasts. Naast haar werk in het onderwijs is zij actief als formatontwikkelaar (senior creative) bij KRO‑NCRV.
Jan Müller, directeur-bestuurder van de RPO, is vaak opdrachtgever bij het derdejaars vak Journalistieke Innovaties, waarin studenten creatieve oplossingen bedenken voor vraagstukken bij de RPO. Dit leverde al leuke resultaten op, zoals innovaties voor regiosport en een audioformat voor regionieuws.
Wij legden Sara onze 5 vragen voor.
Wat moeten journalistiekstudenten vandaag leren om morgen relevant te blijven in een snel veranderend medialandschap?
“Allereerst een onderzoekende en innovatieve mindset. Niet bang zijn voor veranderingen, maar ontwikkelingen volgen en durven mee te bewegen en dingen te proberen. Zoals hoe je AI zou kunnen inzetten voor journalistieke research, zonder uiteraard je kritische blik los te laten.
Ten tweede: weten hoe je in een versnipperd medialandschap de aandacht trekt en vasthoudt. Dat vraagt om journalistiek vakmanschap gecombineerd met kennis van platformspecifieke storytelling. Transparantie over zowel je journalistieke werkwijze als je bronnen is ook belangrijker dan ooit. In deze tijden van mis- en desinformatie, maar ook van teveel informatie, moet je publiek weten dat je betrouwbaar en verifieerbaar werk levert. Daarmee blijf je relevant. Ik heb overigens veel vertrouwen in de generatie journalisten die er nu aan komt. Ze hebben kennis van zowel het oude als het nieuwe, zijn echte digital natives, en er zitten zóveel slimme en leuke aanstaande journalisten tussen!”
Hoe kunnen regionale publieke omroepen en journalistiekopleidingen beter samenwerken om nieuw talent sneller te laten instromen?
“Het helpt enorm als studenten al tijdens de studie kennismaken met de regionale omroepen. Door een goed begeleide stage te lopen, maar ook door mee te doen met alle andere trajecten waarin samen wordt gewerkt met het werkveld. Zoals Jan al vaak doet bij onze opleiding. Maak daar tijd voor, en investeer in kennismaken. Er is van alles mogelijk, dus neem vooral ook contact met ons op als je zelf een idee voor samenwerking met onze studenten hebt!”
Je werkt met Design Thinking en innovatieve formats. Waar liggen volgens jou de grootste kansen voor vernieuwing in journalistiek?
“Ik denk dat er veel kansen zitten in formats voor social media, en dat vraagt echt om een andere, serieuze aanpak. Er liggen ook journalistieke kansen bij on-demand video, met slimme storytelling en verhaalopbouw.
Het opbouwen van een band met je publiek wordt steeds belangrijker. Met herkenbare gezichten, maar ook door daar te zijn waar je doelgroep ook is. De makers van de Marker van BNNVARA en KRO-NCRV’s Pointer Pop-up en Pointer Checkt doen dat bijvoorbeeld goed.
We zien ook steeds meer dat media samenwerken, soms zelfs over de grens, om research te doen en een verhaal te maken met impact, zoals bijvoorbeeld KRO-NCRV dat recent deed met een onderzoek naar Russische spionageschepen.
Er ligt ook een grote kans in crowdsourcing, dus samenwerken met je publiek om een journalistiek verhaal te maken. Door naar ze toe te gaan, met ze in gesprek te gaan, maar ook door ze actief en gericht mee te laten helpen bij een onderzoek. Waarbij uiteraard de journalist leidend moet blijven om informatie te checken, analyseren en verwerken, dat is en blijft onze taak. Een dergelijke aanpak levert veel op, terwijl je je publiek ook op een relevante manier aan je bindt. Regionale omroepen hebben vaak kortere lijnen met hun doelgroepen, benut die voorsprong!”
Wat zien studenten en jonge makers anders dan gevestigde redacties, en wat kunnen regionale omroepen daarvan leren?
“Mijn studenten zijn unaniem: neem social media serieus als volwaardig platform. Ze storen zich aan een lacherige toon of matige technische kwaliteit (zoals monospoor audio) onder het mom van ‘het is maar voor de socials’. Voor jongeren is dit hun primaire nieuwsbron. Als de kwaliteit tekortschiet, voelen zij zich niet serieus genomen en haken ze af. Juist op sociale media moet je kwaliteit leveren om als betrouwbaar journalistiek merk gezien te worden. Overigens zien zij de regionale omroep als een interessante werkgever waar je vaak meer mag uitproberen dan bij landelijke redacties.”
Je werkt aan projecten die maatschappelijke impact willen maken. Hoe kan journalistiek relevanter worden voor mensen die nieuws minder vanzelfsprekend volgen of zelfs mijden?
“Door je echt te verdiepen in de behoeften en motivaties van je doelgroep, en dat te combineren met een crossmediale aanpak. Een goed voorbeeld is ons KRO-NCRV project ‘App me als je thuis bent’ over geweld tegen vrouwen. Door een crossmediale aanpak, met een docuserie voor NPO Start, een YouTube-serie, podcast, social video’s en een interactieve kaart van Pointer in samenwerking met het AD waar vrouwen onveilige plekken op konden aangeven, bereikten we veel verschillende doelgroepen. We kregen duizenden reacties vanuit heel Nederland, van jong en oud. Dat liet zien dat mensen bereid zijn om deel te nemen en informatie tot zich te nemen, mits het onderwerp hun leven direct raakt én de vorm en toon hen aanspreekt. Het is veel werk, want je moet meer content maken, op meerdere platforms. Maar het is de moeite waard en ook leuk, want zo kun je je journalistieke verhaal bij meer mensen onder de aandacht brengen, ook bij mensen die anders afhaken.”
Ten slotte vroegen we Sara om een vraag terug te stellen. Deze vraag had zij voor Jan Müller, directeur-bestuurder bij de RPO:
“Waar denk je dat de grootste journalistieke kansen liggen voor jongeren bij de regionale omroep(en)? En welke kennis vind jij onmisbaar voor de aankomende generatie journalisten?”
Benieuwd naar zijn antwoord? Dat lees je hier.