Acht op de tien journalisten hebben te maken met geweld of bedreiging

07-06-2021

Meer dan acht op de tien journalisten hebben wel eens te maken met een vorm van agressie of bedreiging. Dit is een duidelijke toename ten opzichte van 2017, toen zes op de tien journalisten hiermee te maken hadden. Cameramensen en fotojournalisten worden vaker dan gemiddeld geconfronteerd met agressie en bedreiging. Dit blijkt uit het onderzoek “Agressie en Bedreiging richting Journalisten 2021”, dat in opdracht van PersVeilig is uitgevoerd door I&O Research.

Agressie en bedreiging richting journalisten 2021
• 82% heeft te maken met een vorm van agressie of bedreiging (61% in 2017)
• 29% heeft maandelijks of vaker te maken met een incident (18% in 2017)
• 36% is voorzichtiger geworden of gaat anders om met mensen
• 93% ziet bedreiging als actueel en reëel gevaar voor de persvrijheid (79% in 2017)

Toename agressie
Uit het onderzoek blijkt ook dat de frequentie van agressie toeneemt. Drie op de tien journalisten hebben maandelijks of vaker te maken met een incident, in 2017 was dit nog 18 procent. Deze toename ervaren journalisten ook. Meer dan de helft van hen heeft het idee dat agressie en bedreiging is toegenomen. Een ontwikkeling die zorgen baart.

Persvrijheid in het geding
Agressie en bedreiging laat haar sporen na bij journalisten. Meer dan zestig procent ervaart hier persoonlijk gevolgen van. Voor vier op de tien heeft het invloed op hun werk. Zij zijn voorzichtiger geworden met hun publicaties of hebben minder plezier in hun werk als journalist. Dertien procent heeft weleens overwogen om uit de journalistiek te stappen vanwege een bedreigend werkklimaat. Naast deze zorgen op individueel niveau beamen journalisten massaal (93%) dat agressie of bedreiging een reëel en actueel gevaar vormt voor de persvrijheid. Zeven op de tien zien dan ook dat journalisten de afgelopen jaren voorzichtiger zijn geworden. Hoewel er enerzijds duidelijke zorgen zijn voor de vrije pers zien we anderzijds aanknopingspunten voor de journalistiek. Een deel van de journalisten (14%) zegt meer vastberaden te zijn geworden om hun werk voort te zetten. Een respondent zegt hierover.

‘Het soort geweld is in de loop van de jaren niet veel veranderd: van schelden tot bedreigen en intimidatie, tot fysieke agressie en juridisch intimideren. Wel is de intensiteit veranderd. We mogen niet onderschatten wat het effect is van dreiging, intimidatie en geweld tegen journalist’

Alex Brenninkmeijer, lid van de begeleidingscommissie en oud-ombudsman

Vooral verbale agressie
Wanneer er gekeken wordt naar verschillende vormen van agressie en bedreiging is te zien dat journalisten voornamelijk worden geconfronteerd met verbaal geweld. Twee derde had hier het afgelopen jaar minstens één keer mee te maken. De helft werd minstens één keer geconfronteerd met bedreiging of intimidatie. Een vijfde kreeg te maken met juridische dreiging of SLAPP (Strategic Lawsuit against Public Participation). En alhoewel met 17 procent fysiek geweld het minst voorkwam, is de impact hiervan niet te onderschatten. Bij journalisten bestaat het beeld dat agressie of bedreiging vooral komt vanuit de ‘gewone burger’ (60%) die publicatie wil voorkomen (28%). Een kwart van de journalisten denkt echter dat er geen specifieke aanleiding is voor bedreiging of agressie,

Incidenten niet altijd gemeld
Zeven op de tien journalisten bespreken hun ervaringen met agressie en bedreiging of doen hier melding van. Dit doen zij vooral met directe collega’s (47%), of met hun werk- of opdrachtgever (31%). Journalisten doen nauwelijks aangifte (4%). Dertig procent van de journalisten deed geen melding van het incident. Meer dan de helft hiervan vond het incident niet erg genoeg om het te melden. Bij twee op de tien bestaat een zekere gelatenheid. Zij hebben het idee dat bedreiging of intimidatie erbij hoort, of dat er toch niks met een melding wordt gedaan.

Brenninkmeijer noemt enkele incidenten die zich de afgelopen tijd hebben afgespeeld. Zo werd in Lunteren de auto van een persfotograaf en zijn vriendin met een shovel van de weg geduwd. En in Krimpen aan den IJssel en Urk werden journalisten belaagd. Vanwege aanhoudende bedreigingen verwijderde de NOS vorig jaar logo’s van de satellietwagens.

Bescherming freelancers blijft achter
Hoewel driekwart van de journalisten vindt dat hun werk- of opdrachtgever voldoende maatregelen neemt voor hun veiligheid, denkt een kwart hier anders over. Deze groep wordt naar eigen zeggen onvoldoende tegen agressie beschermd. Met name freelancers (36%) zijn ontevreden over de beschermende houding van hun opdrachtgevers. Journalisten vinden dat zij beter in bescherming genomen moeten worden door bijvoorbeeld altijd met minstens één collega op pad gestuurd te worden. Ook moeten werk- en opdrachtgevers een scherpere risicoschatting maken voor zij journalisten op reportage sturen.

Initiatieven met potentie
PersVeilig en de Balie Persvrijheid zijn twee initiatieven die journalisten ondersteuning bieden bij bedreiging of agressie. PersVeilig heeft bekendheid onder journalisten, acht op de tien heeft hier minimaal wel eens van gehoord. En alhoewel slechts veertien procent hier wel eens gebruik van maakt, zegt driekwart dit misschien wel in de toekomst te gaan doen. De Balie Persvrijheid is minder bekend. Drie op de tien kennen het van naam, vrijwel geen journalist zegt hiervan gebruik te maken. De intentie is er wel: zeven op de tien journalisten overwegen in de toekomst de Balie te raadplegen.

PersVeilig is een initiatief van NVJ, Genootschap van Hoofdredacteuren, Politie en Openbaar Ministerie en heeft tot doel de positie van journalisten te versterken tegen geweld en agressie.

Auteur: rpo

Gerelateerde berichten

Gerard Timmer (NOS): Door samenwerking ook echt tot in de haarvaten

Het bundelen van journalistieke kracht en kennis moet zorgen voor een verrijking en verbetering van de kwaliteit van de lokale berichtgeving.

17 06 2021

RTV Noord als eerste live met nieuwe app en website

De app en website zijn ontwikkeld op basis van de mobile first-strategie. Er is een hightech, state of the art-platform neergezet.

14 06 2021

Ook bij regionale omroepen is het de Week van de Digitale Radio

Van strippenkaart naar OV-chip, van wegenkaart naar navigatie en bij radio wordt FM vervangen voor DAB+.

08 06 2021